Zdanie względne (relative clause) to część zdania, która opisuje rzeczownik stojący przed nią lub dodaje o nim informację. Zaczyna się od zaimka względnego (who, which, that, whose) albo przysłówka względnego (where, when) i odpowiada polskiemu „który”, „która”, „które”, „którego” czy „w którym”.
The woman who lives next door is a doctor.
Kobieta, która mieszka obok, jest lekarką.
Dlaczego? Fragment who lives next door mówi, o którą kobietę chodzi. Zaimek who zastępuje the woman i łączy oba elementy w jedno zdanie.
Who, which, that, whose, where – kiedy użyć którego zaimka?
| Zaimek | Odnosi się do | Przykład |
|---|---|---|
| who | osób | The man who called you is waiting outside. |
| which | rzeczy, zwierząt, całego zdania | This is the app which helps me learn new words. |
| that | osób i rzeczy (tylko bez przecinków) | The film that we watched was too long. |
| whose | przynależności | I know a girl whose father is a pilot. |
| where | miejsca | That’s the café where we first met. |
| when | czasu | I remember the day when we moved here. |
Who i that – mówimy o osobach
The man who called you yesterday is waiting outside.
Mężczyzna, który zadzwonił do ciebie wczoraj, czeka na zewnątrz.
Dlaczego? Mówimy o osobie, więc używamy who. W tym zdaniu możliwe jest też that, ale who brzmi naturalniej.
Which i that – mówimy o rzeczach
This is the app which helps me learn new words.
To jest aplikacja, która pomaga mi uczyć się nowych słówek.
Dlaczego? Zaimek odnosi się do rzeczy (app), więc wybieramy which lub that.
The film that we watched last night was too long.
Film, który oglądaliśmy wczoraj wieczorem, był za długi.
Dlaczego? W zdaniu bez przecinków that jest w pełni poprawne i bardzo częste w mowie.
Whose – mówimy o przynależności
I have a friend whose brother works in London.
Mam znajomego, którego brat pracuje w Londynie.
Dlaczego? Whose zastępuje his i łączy dwie informacje: kim jest znajomy i gdzie pracuje jego brat. Po whose zawsze następuje rzeczownik.
Where i when – miejsce i czas
That’s the café where we first met.
To ta kawiarnia, w której pierwszy raz się spotkaliśmy.
Dlaczego? Where zastępuje wyrażenie in which i wskazuje miejsce.
Defining i non-defining relative clauses – na czym polega różnica?
Defining relative clause (zdanie względne definiujące) zawiera informację niezbędną do zidentyfikowania osoby lub rzeczy. Bez niej zdanie traci sens lub zmienia znaczenie. Non-defining relative clause (zdanie względne niedefiniujące) dodaje informację dodatkową i jest oddzielone przecinkami.
| Defining | Non-defining | |
|---|---|---|
| Funkcja | wskazuje, o kogo lub o co chodzi | dodaje informację dodatkową |
| Przecinki | nie | tak |
| That | można użyć | nie można użyć |
| Pominięcie zaimka | możliwe, gdy jest dopełnieniem | niemożliwe |
| Przykład |
The student who sits next to me is Tom. Student, który siedzi obok mnie, to Tom. |
Tom, who sits next to me, speaks Spanish. Tom, który siedzi obok mnie, mówi po hiszpańsku. |
Różnicę dobrze widać na parze zdań o rodzeństwie. Po polsku przecinki stawiamy w obu przypadkach, dlatego różnicę trzeba oddać innymi słowami. Po angielsku wystarczą same przecinki.
My brother who lives in Canada is a pilot.
Ten z moich braci, który mieszka w Kanadzie, jest pilotem.
Dlaczego? Brak przecinków oznacza, że mam kilku braci, a zdanie względne wskazuje, o którego chodzi: o tego z Kanady, a nie na przykład o tego z Krakowa.
My brother, who lives in Canada, is a pilot.
Mój brat jest pilotem. Swoją drogą, mieszka w Kanadzie.
Dlaczego? Przecinki oznaczają, że mam jednego brata i wiadomo, o kogo chodzi. Informacja o Kanadzie jest tylko dodatkiem, więc po jej usunięciu zdanie My brother is a pilot nadal jest jasne.
Jeszcze wyraźniej różnicę widać w liczbie mnogiej, bo od przecinków zależy, kogo zdanie dotyczy:
The students who passed the exam received a certificate.
Certyfikat dostali ci studenci, którzy zdali egzamin.
Dlaczego? Bez przecinków zdanie wskazuje tylko część grupy. Część studentów nie zdała i certyfikatu nie dostała.
The students, who passed the exam, received a certificate.
Studenci dostali certyfikat. Wszyscy zdali egzamin.
Dlaczego? Z przecinkami mowa o całej grupie. Wszyscy zdali i wszyscy dostali certyfikat.
Which odnoszące się do całego zdania
W zdaniach niedefiniujących which może odnosić się nie do jednego rzeczownika, tylko do całej wcześniejszej wypowiedzi. Po polsku mówimy wtedy „co”, dlatego Polacy często tłumaczą je dosłownie jako what. To jeden z najczęstszych błędów w zdaniach względnych.
| Błąd | Poprawnie | Komentarz |
|---|---|---|
| ❌ She passed the exam, what surprised everyone. | ✅ She passed the exam, which surprised everyone. | Polskie „co” odnoszące się do całego zdania to po angielsku which, nie what. |
| ❌ She passed the exam, that surprised everyone. | ✅ She passed the exam, which surprised everyone. | W zdaniu z przecinkiem nie używamy that. |
He didn’t call me back, which was a bit rude.
Nie oddzwonił do mnie, co było trochę niegrzeczne.
Dlaczego? Which nie odnosi się do żadnego rzeczownika, tylko do faktu, że nie oddzwonił. Przed which zawsze stoi przecinek.
📘 Chcesz uporządkować zdania złożone i gramatykę na poziomie B2?
Kiedy można pominąć who, which i that?
Zaimek względny można pominąć tylko w defining relative clause i tylko wtedy, gdy jest dopełnieniem, czyli gdy po nim następuje nowy podmiot (I, she, we, my friend). Jeśli zaimek jest podmiotem zdania względnego, a po nim stoi czasownik, musi zostać.
The book (that) I bought yesterday is great.
Książka, którą kupiłem wczoraj, jest świetna.
Dlaczego? Po that występuje I (nowy podmiot), więc that jest dopełnieniem i można je pominąć.
The book that won the prize is great.
Książka, która zdobyła nagrodę, jest świetna.
Dlaczego? Po that stoi czasownik won, więc that jest podmiotem i nie wolno go pominąć.
Szybki test: spójrz na słowo bezpośrednio po zaimku. Jeśli to podmiot (I, she, my sister), zaimek można pominąć. Jeśli to czasownik, zaimek musi zostać.
Kiedy zwykle wybieramy that?
Po słowach takich jak everything, all, nothing, something, only oraz po przymiotnikach w stopniu najwyższym zwykle używamy that, a nie which.
Everything that she said was true.
Wszystko, co powiedziała, było prawdą.
Dlaczego? Po everything naturalnie używamy that.
It’s the best film that I’ve ever seen.
To najlepszy film, jaki kiedykolwiek widziałem.
Dlaczego? Po stopniu najwyższym (the best) wybieramy that.
Przyimki w zdaniach względnych
W codziennej angielszczyźnie przyimek zwykle stoi na końcu zdania względnego, a zaimek często się pomija. W stylu formalnym przyimek przesuwamy przed whom lub which.
The person I spoke to was very helpful.
Osoba, z którą rozmawiałem, była bardzo pomocna.
Dlaczego? To naturalna wersja z przyimkiem na końcu. W stylu formalnym: The person to whom I spoke was very helpful. W takim wariancie nie używamy that i nie pomijamy zaimka.
Ćwiczenie: zdania względne w praktyce
Uzupełnij luki, używając who, which, that, whose lub where.
- The woman ___ lives upstairs plays the piano.
- This is the school ___ I studied English.
- I know a man ___ car was stolen last week.
- My laptop, ___ I bought two years ago, still works well.
- Everything ___ you said was helpful.
- She moved to Poznań, ___ made her parents happy.
- who (albo that)
- where
- whose
- which (bez that, bo zdanie jest w przecinkach)
- that (lub pominięcie zaimka: Everything you said…)
- which (odnosi się do całego zdania)
📖 Zobacz także:
- Czasowniki modalne w angielskim – can, must, should i inne
- Strona bierna w angielskim (Passive Voice)
- Reported Speech – mowa zależna w angielskim
- Conditional sentences – tryby warunkowe w angielskim
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Kiedy używać whom zamiast who?
Whom to formalna forma dopełnienia, używana głównie po przyimkach, np. The person to whom I spoke. W codziennej angielszczyźnie zwykle wybieramy who albo pomijamy zaimek: The person I spoke to.
Czym są reduced relative clauses?
Skrócone zdania względne to konstrukcje, w których pomijamy zaimek i czasownik pomocniczy, np. The man standing next to me zamiast The man who is standing next to me oraz The book written by her zamiast The book that was written by her.
Jak sprawdzić, czy zdanie względne jest definiujące?
Wystarczy spróbować je usunąć: jeśli zdanie traci sens albo nie wiadomo, o kogo lub o co chodzi, mamy defining relative clause (bez przecinków). Jeśli zdanie nadal jest jasne, to non-defining relative clause (z przecinkami).
Chcesz pewnie budować zdania złożone po angielsku?
Jeśli chcesz rozwijać angielski pod okiem lektora i uczyć się zgodnie ze swoim poziomem oraz celami, zapraszamy na konsultację. Wspólnie sprawdzimy, jaki sposób nauki będzie dla Ciebie najlepszy. Skontaktuj się z nami
Blogerka, youtuberka, podcasterka i właścicielka marki NieOdwlekaj.pl. Jestem certyfikowanym Coach’em Biznesu NOVO, trenerką umiejętności miękkich, trenerką językową, lektorką języka angielskiego oraz właścicielką szkoły językowej Naucz Się.